 |
شادی روح شهدا صلوات
باسمه تعالی
عوامل تغییر ذائقه ایرانی در سبک زندگی اسلامی
«...هر گونه تکثیر و بهره برداری بدون ویرایش و اجازه جایز نیست...»
این محتوا صرفاً جهت مطالعه دانشجویان جهت حضوردرامتحان تنظیم شده است
متن مباحث معارف " پیام نور"
چرا بایدبه سبک زندگی اهمیت بدهیم؟
باید به سبک زندگی اهمیت داده شود تا به تکامل الهی رسید
معنای سبک زندگی: شیوه زیستن
ترویج زندگی غربی از قرن 19و20،بعد از تحول رنسانس
شروعتحوَل سبک زندگی اسلامی ایرانی: ابتدای عصر تکنولوژی که باعث تغییر در سبک زندگی شد منشأ آندر زمان شروع مشروطیت بود که غرب شروع به ضربه زدن به برخی کشورها از جمله خاورمیانه بخصوص کشور ما کرد آنهم به علت الف-نیاز به منابع ب-غرب همانطور که تولید داشت نیاز به بازار مصرف هم داشت
عامل استرس ها:به تعارض که بینتکنولوژی و پیشرفت: فرهنگ غرب گرایی ، اومانیسم ، نسبی گرائیو هنجارهای فردیو اجتماعی گری مثل موبایل، چت ، ماهواره و ... بستر عادی سازی و ترویج گناهانی مثل ارتباط با نامحرم .دیدن تصاویر برهنه و ... شد که همه یا بخش هایی از آن با مبانی اعتقادات و احکام الهیمی گردد.
بنابراین یک جوان، یک خانواده، یک جامعه امروزی از طرفی می خواهد به روز باشدتا از پیشرفت عقب نماندوازطرفی دوستهایش به خاطر مسائل اعتقادیش او را به سخره می گیرندبه حجابش،به محاسنش، به گوشی اشاز طرف دیگر اسلام مواردی را می گوید حرام است ونباید انجام دهی پس اگر اهل مطالعه و تحقیق و پرسش نبوده و نتواند جانب واقع و حق را خوب درک کندتمام زندگیش هنجاروبحران وآشفتگی واسترس می شود.
هدف غرب: اینکه ما را به به خود شدیداً وابسته به تکنولوژی کنند ودنیارا از علم حقیقی یعنی علم الهی دور کند. البته تکنولوژی به سبک غربی که چیزی غیر از وابستگی و و ادادگی ندارد.
راهکار: باید مواظب پیامدهای منفی این تکنولوزی باشیم اگر چه هجمه های فرهنگی آنها همچون طوفانی وحشتناک تر وخشک را باهم ویران می کند وقصد ریشه کردن دارد!؟
آسیب شناسی : چرا به مسئله مهم وحیاتی سبک زندگی توجه نکرده ایم!!!
کلید واژه:سبک زندگی تابع تفسیر ما از زندگی است.(مقام معظم رهبری)
هر هدفی در زندگی داشته باشیم این می شود سبک زندگیباید یک سبک را ترسیم کنیم وبه آن ایمان بیاوریم، بدون ایمان پیشرفت در مباحث سبک زندگی امکان نداردالبته ایمان می تواند به مکتب فاشیسم با توحید باشد.
تقلید از غرب: مقام معظم رهبری فرمودند کشورهای که از غرب تقلید کنند وتابع آنها شدند جزء فاجعه چه ثمرهای داشته؟فرهنگ غرب فقط ثروت وسهولت نیست اینها فقط ظاهر قضیه است. باطن فرهنگ غرب: سبک زندگی گناه آلود وشهوت آلود وعادی سازی گناه است!
راهکارهااز تقلید غرب به شدت پرهبز کنیم الف- اینکه از چه زمانی به سمت غرب زدگی وبا چه ابزار وحیله هایی کشیده شدیم ب-نقش پادشاهان وروشنفکران در ترویج فرهنگ غرب و وابستگی به آنها راباید بررسی کرد.ج- باید دانست دو رویکرد عمده تعالی خواهی وپیشرفت اسلامی ترقی گرایی غربی از بعد از مشروطه(چگونگی، اوج و فرودها)
علل تحول ذائقه وسبک ایرانی:
الف- سیاست گذاری ها وبرنامه ریزی های کشورگاهی بدون پیوست تحلیل،بدون قضاوت، توصیه آینده نگری مطلوب است. مثلمسئله حجاب که امری در برنامه ریزی های اجتمایی وترویجی واجرایی انتظامی بخاطر رویکرهای متفاوت دولتها وعوامل دیگر چندان موفق نبودیم.
ب- بررسی عوامل اصلی وموثر برکنش های خانواده (در پژوهشهای آینده نگرانی می تواند تصویری از مسائل ومشکلات و ظرفیت های آینده خانواده ایرانی را پیش روی ما نهد.)
ج- این تاملات بستر تقابل میان نظام سرمایه داری ونظام اسلامی شده است.
نظام سرمایه داری می کوشدتا نظام معنایی وعقلانیت جدیدی رابرای تحول جهان وارزش گذاری طبق خواسته های خود ارائه کند در این عرصه اگر ما شبکه معنا وعقلانیت اسلامی را در تمام عرصه های زندگی یعنی خواب و خوراک، پوشش، آرایش، آرامش، لذت،فراغت،ومصرف بکشانیم در این جنگ تاریخی شکست خورده ایم.
د- خانواده نسبت به آموزه های دینی حساس است ولی گاهی ازارزشها به راحتی می گذرد
نتیجه: وقتی ازحوزه سبک زندگی غافل شدیم ومدیریت آن را بر عهده فرهنگ و مدرنیته غرب گذاشتیم ذائقه عمومی را از خداپرستی به دنیا پرستی متحول وزمینه را برای ارزشهای اخلاقی والزامات شرعی محدود و آنها را محدود به خواسته های دنیوی کرده ایم
بررسی نمودهای تحول درخانواده ایرانی:
1-محصولات فرهنگی
الف) مصرف محصولات فرهنگی مثل نشریات زرد(این نشریات شامل کتب عامه پسند با قیمت پایین با حداکثر تیراژ ودسترسی آسان در سوپر مارکتها البته در دنیا اول در نیویورک شروع شد ودر مشروطه وارد ایران شد. در این نشریات به مباحثی مثل مدیریت بدن، تبلیغ کالا های لوکس ، لوازم آرایشی، معرفی اعضای مرجع جدیدبه ویژه بازیگران وبازیکنان ، جدول سرگرمی ولطیفه می پردازد.
ب) مصرف رسانه های تصویری وسریالها خانوادگی کلوپها
ج) محصولات کمک آموزشی کنکور در سبد کالایی مردم: که این موضوع حالت تجاری پیدا کرده وروحیه مدرک گرایی دارد تااینکه به فکر انتخاب رشته مورد علاقه ونیاز جامعه انتخاب رشته های متناسب با جنسیت و... باشد
د) شیوع ماهواره:حدود 17 هزارشبکهبازوبدونمحدوديتدر ایران قابل دریافت استکه 380 کانالخاصموسيقي، 252 کانالکودکونوجوانو 74 شبکهمدکهعمدتامبلغعريانيهستندودراينميانبيشاز 40 شبکهفارسيزبانوجودداردکهمضامينسياسي،فيلموسريال،شووموسيقيوتبليغکالارادربرميگيردکهميزانرشدآنهاتاکنونزيادبودهاست.
ه) اینترنت ( تفریح ، وب گردی، برقراری ارتباط مجازی در شبکه های اجتماعی، واتاقهای چت با توجیه سرگرم کننده وعلمی
ح) موبایل( علنی شدن اطلاعات فردی و خصوصی ، برقراری ارتباط وگفتگوی مشروع با حداقل هزینه و عادی شدن برقراری ارتباط با نامحرم)
چ) تغییر مجالس مذهبی: شیوع مجالس مذهبی بعد از انقلاب و تغییر رویکرد مجالس مذهبی از سنتی که با محوریت روحانی وبیان احکام بود. ولی متاسفانه بعلت عدم برنامه ریزی و مدیریت به سمت مداح محوری گردید.
نکته: به طور کلی تغییر ذائقه مذهبی خانواده های ایرانی از شریعت مدار به دین معنویت مدارتبدیل شد.
2-مصرف محصولات غیر فرهنگی
در نیم قرن اخیرمصرف غیر فرهنگی دستخوش تحولات زیادی شده است به ویژه در عصر مدرنیته از جنبه رفع احتیاج به سمت مصرف فراغتی یعنی پر کردن اوقات فراقت تغییر کرده است مثال: خرید مایحتاج غیر ضروری، پرسه زنی درخیابانها –حضور در پاساژهابا آنکه قصد خرید ندارند وزمینه ای برای ملاقات بادیگران خواسته شدن،اوقات فراغت با دوستان وخویشاوندان ونوعی ورزش والگوگیری نوع پوشش ورفتار و بستر رابطه نامشروع هم شده است
3-تغییر ذائقه غذایی:مصرف غذایی خانواده:تهیه غذا از رستوران بصورت هفتگی، تهیه غذاهای بیرونی آسان و فست فودی
تغییر الگوی سبک غذایی که موجب تغییر الگوی بیماریهاشده است مثل شیوع بیماریهای قلبی، سرطان، سکته مغزی ودیابت، عدم تحرک جسمی حاصل از تغییر ذائقه غذایی است که بیش از این بیشتر بیماریها عفونی بوده است.
4-توجه به بدن:
الف- جراحی زیبایی(در ایران آمار چشمگیری را به خود گرفته است طبق آمارسالیانه حدود یک میلیارد دلار می شود
ب) مصرف مواد آرایشی وبهداشتی
ج) مصرف مکمل ورزشی
د) تغییر پوشش ومد گرایی( بیش از آنکه دارای دلالت جنسی به معنای جلب توجه مردان را داشته باشد رقابت زنانه برای کسب هویت وپرستیژ اجتمایی است وبا نوع پوشش وسرمایه اجتمایی ومقبولیت اجتمایی کسب می کند
نکته: پر اهمیت شدن موضوع بدن وکسب هویت با سبکهای مختلف ناظر به بدن ممکن است توسط بیگانگان به صورت مستقیم با غیر مستقیم مدیریت شود هر چند غالب مردم با مسئولین از آن غافلند
ه) مصرف زیور آلات مثل طلا
5-ازدواج وتشکیل خانواده
نخستین تغییر قابل ملاحظه مربوط به انگیزه ازدواج در جوانان است آمار نشان می دهد از سال 1357تا1385میزان دختران ازدواج نکرده دارای تحصیلات عالی از 5درصد به 16درصد رسیده است
عوامل افزایش سن ازدواج
روند فردگرایی- تشریفات پرهزینه ازدواج- آسان بودن تامین نیازهای جنسی در غیر از ازدواج- صرورت اشتغال پایدار- موانع ادامه تحصیل- تجرد زیستی- شیوه انتخاب همسر (عدم دخالت والدین ، نقش حمایتی داشتن والدین تا تصمیم گیری وهدایت- فاصله ازدواج وفرزند آوری- پر هزینه دیدن فرزن آوری(تغییر خواسته های فرزند امروز ی نسبت به گذشته(نان خور هستند تا نان آور)یا تبلیغات رسانه ایی فرزند کمتر زندگی بهتر، احساس حقارت خانواده های پر جمعیت، تورم وتوقعات زیاد فرزندان در تامین معاش آنان)
6-تغییر نقشها وارتباطات خانوادگی
مدها به سمت انتخاب همسرانی که شاغل باشند می روند وزنان کمتر از گذشته آماده پذیرش نقش سرپرستی مرد را دارند- فرزند سالاری ومنصب هدایتگری والدین – مشاوره صرف- کارشناسان تربیت ومشاوره در زیر لعاب شعارهای اسلامی ترویج الگوی دمکراسی و فرد گرایی در خانواده را می دهند
7-روابط زناشویی:التهابات جنسی- ضعف مهارتهای جنسی زوجین – افزایش محرکهای جنسی– فقدان سیاست جنسی در مدیریت نظام – جوانی جمعیت کشور
نکته: تحول عظیم در نیازهای جنسی از بحرانهای عصر ماست تا سازگاری زناشویی ، رابط جنسی خارج از خانواده همسر آزاری-نابسامانی در تربیت فرزند ان واعتیاد از پیامدهای نارضایتی جنسی است
8-فضای کالبدی:معماری وفضای خانه های کوچک و آپارتمانی ( طبق احادیث خانه تا حد امکان باید وسیع باشد واطراف خانه حیاط داشته باشد و خانه های مرتفع وبلند حمل بر کراهت شده است گرچه به وضوح غرب به این نکته هم رسیده است به لحاظ فیزیکی هم کشور ما مثل ژاپن نیست که محدودیت مکانی داشته باشد.
عوامل تغییر سبک معماری
الف- کپی برداری ناشیانه از غرب ب- گرانی و عدم مدیریت زمین وخانه
ج- ترویج رسانه ای معماری وفضای خانه ونمادهای غربی یا شهر های بزرگ مثل تهران اصفهان شیراز د- مهاجرت از روستا به شهرهای بزرگ
ویژگی خانواده کنونی:
1-رسانه ای شدند 2-مصرفی شدن (این دو در مباحث قبل گذشت)
3-فردی شدن 4- چهل تیکه شدن
دلایل هجوم ارائه سبک های مختلف زندگی خانواده ایرانی واز طرفی پرهزینه شدن انتخاب سبک زندگی متدینانه نقش مهمی در تحول پر شتاب سبک زندگی شده است
نکته: لازم است با ویژگی خانواده کنونی آشنا شویم تا بتوانیم در پی راهکارهاوراه حل ها باشیم
آثارآپارتمان نشینی: 1- برداشتن تیغه های حفظ حریم 2- بیماریهای تنفسی بویژه زنان ( عدم تهویه ،گازها ، وسایل منزل3- فضای کوچک مانع از صله رحم مناسب وزمان طولانی 4- تهیه غذا از بیرون 5- نادیده گرفتن مرزهای ارتباط مهمانی 6- عدم فعالیت وجنب جوش کودکان 7- عدم نور کافی وتحرک مناسب خانواده وفرزندان8- توجیه عریانی در فضای بیرون چون در خانه پوست ومو آفتاب ندیده
برخی از مشکلات خانواده ها :- فردی شدن: در گذشته خانواده ها جمع گرا بودن و ضوابط اجتمایی وارزشهای گروهی و انتخابها را هدایت می کردند
حیثیت خانوادگی به حدی ارزشمند بود که افراد به خاطر حفظ خانواده وآبروی همسر اسرار خانواده را حفظ می کردند وبه خاطر خانواده از منافع شخصی خود می گذشتند ولی متاسفانه اکنون اعتبار خانواده درخدمت خواسته های زن وفرزند مصرف می شود
-چهل تیکه شدن یعنی : تلفیق فرهنگ مدرن با فرهنگ دینی ،جمع بین ماهواره ومسجد ،نماز وبی حجابی
گفتگو در چت به بهانه طرح مباحث دینی ، کوتاه آمدن متدینین در امر امربه معروف ونهی از منکر،نماز نخواندن به بهانه شرکت در مجالس اهل البیت(ع
-تاثیر رسانه ها: جامعه هنری واصحاب رسانه از آنجا که در طبقه متوسط شهری و رویکرد غربی ومدرنیته دارند از خانواده تصویری از خانواده ای کوچک کم فرزند ، موفقیت جو و لذت طلب دارد لذا نتواسته خانواده کمال گرا با ویژگی های متعال را بازتاب دهد
-ضعف احساس تعلق به نظام اجتمایی
یکی از نیازهای نوجوانان کسب هویت اجتماعی است هویت اجتماعی نوجوان در صورتی کسب می شود که نظام اجتماعی ار راه نهادهای واسط ، یعنی خانواده ، مدرسه ،رسانه های گروهی ودولت، زمینه های لازم برای کسب هویت اجتماعی آنان را فراهم کند.
-غلبه نگاه تجزیه گرایانه به ساحت های حیات :متاسفانه برخی مسئولین ذی ربط خود را نسبت به خانواده موظف نمی دانندبلکه اصولا تصویری روشن از خانواده وخانواده کنونی در تدوین سیاستها وبرنامه های نهاده های تربیتی نیز با انتزاع حوزه ارزشها از هنجارها ورفتارها به بیان ارزشهای اخلاقی می پردازند اما برای درونی کردن ارزشها وجریان دادن به ارزشهای فرا زمانی در زندگی متحول امروز و فردا تبدیل آنها به هنجارها به عنوان قواعد عمل اجتماعی سیاستها وبرنامه ها دقیق وسرمایه گذاری های ثمر بخش ندارند.
-نظام تربیتی سکولار
اهداف واصول حاکم بر نظام تربیتی موجود ، برگرفته از نظام تربیتی مدرن است ،این نظام بوجود آمده تا تربیت شنوندگان را برای بازار تربیت کنند وبرای نظم دمکراتیک ،(جامعه پذیر ) نماید بنابراین نمی تواند انعکاس دهنده ارزشهای دینی باشد به همین دلیل استحکام و پویایی خانواده از اهداف تربیتی نیست.
-غفلت از کودکی ، بعنوان یکی از مراحل مهم تربیتی
ترویج کودکستان ومهد کودک وجایگزینی تامین محبت مادرانه وخانواده – غفلت نهادهای تبلیغی دینی ومساجد به علت محرومیت از ابزار های هنری وزبان غیر مستقیم قدرت جذب این گروه را از دست داده
-غفلت از تاثیر فضا
عدم جذاب سازی مراکز مذهبی مثل مساجد و زیارتگاهها وعدم محوریت مساجد در شهرها وبازارها ترویج پاساژها ومراکز تفریحی ، متروها ، ترمینال ها بدون توجه به نمادهای اسلامی نگرشها وارزشها ی خانواده بویژه جوانان را به سمت فرهنگ غرب ، تمایل به موسیقی، علاقه به رسانه های خارجی وزبان خارجه در متن زندگی بلکه نوعی افتخار وارزش شده است.
-نگاه به ابزاری به ارزشها
جامعه سیاسی ما در بسیاری اوقات نگاهی ابزاری به ارزشها وهنجارها داشته نمونه بارز آن بحث حجاب است
-غلبه ابعاد غیر خانوادگی حیات اجتماعی
پر اهمیت شدن تحصیلات این پیام را داشته که دختران ازدواج خود را به تاخیر انداخته وتشویق به حضور اجتماعی با محوریت اشتغال این دلالت را داشته که اولویت ارائه شده در آموزهای دینی کاملا عکس ترتیب ذکر شده است.
یک راهکار کلی
پس از تبین صحنه تقابل (مدرنیته وتعالی خواهی اسلامی) وتوجه به ظرفیت های جامعه ایرانی بویژه خانواده گرایی و دین گرایی می توان راهبردهایی را مطرح نمود که مهمترین آنها عبارتند از:
الف) مطالعات وطرح پژوهشی معطوف به سبک زندگی
سبک زندگی مدرن بازتاب دهنده ارزشهای اساسی مدرنیته شده اند از جمله:
مادی گرایی = به معنای بی توجهی به ساختمان روح وتوجه به ساختمان جسم وبدن
احساس گرایی= تفسیر سعادت به لذت واهمیت دادن به عواطف واحساسات دنیوی است
از این رومطالعات معطوف به سبک زندگی دینی باید ناظر به تغییر ذائقه عمومی وبازتاب دهنده ارزشها ی فطری والهی باشد
ب) اصلاح نظام تربیتی رسمی : تدوین سند تحول در نظام تربیت رسمی بر اساس مولفه های جنسیتی وخانواده دینی
ج) اصلاح عملکرد رسانه ملی: تدوین سند تحول رسانه ملی با توجه به ارزشهای خانواده محور وعنصر جنسیت
د) تقویت سرمایه اجتماعی نظام اسلامی ومرجعیت های مورد اعتماد
فضای رقابت تکثر مر جعیت ها اگر گروهای جدید در بستر تغییر ذائقه مدرن، مشروعیت یافته اند
مرجعیت های متعالی معنوی باید بر بستر توجه به ارزشهای چون صداقت ، مهر ، قانونگرایی وعدالت را ترویج دهند
ه)ایجاد گروههای وشبکه های اجتماعی
برای ترویج سبکهای زندگی دینی نیازمند تشکیل شبکه های اجتاعی قوی وجذاب برای طبقات تلف با محوریت ارزشهاهستیم.
چ)بازنگری در الگوهای سیاست گذاری وبرناه ریزی
ف) پروش مدیران قوی
انشاءا... در تمام مراحل زندگی موفق باشید
……………………………………………………………………………………………………………
برخی منابع:
سایت مقام معظم رهبری- کتاب جنگ علیه خانواده، ویلیام گاردنر، ترجمه معصومه محمدی، نشر مرکز مطالعات زنان حوزه علیمه- کتاب پیامدهای انقلاب اسلامی، جمع نویسندگان، نشر معارف قم- کتاب خانواده ومحصولات فرهنگینشر مرکز مطالعات زنان حوزه های علیمه خواهران- و... .
«...هر گونه تکثیر و بهره برداری بدون ویرایش و اجازه جایز نیست...»
این محتوا صرفاً جهت مطالعه دانشجویان جهت حضوردرامتحان تنظیم شده است
لطفاً درصورت نیاز به استفاده علمی و .... جهت بررسی و تنظیم دقیق مطالب و ارجاع منابع دقیق با مدیر وبلاگ در میان بگذارید.
با تشکر
وبلاگ
Pasokhgo90.loxblog.com
ایمیل
